مباحث روز

حقوق اجتماعی شهروندی در صنعت حمل و نقل شهری و برون شهری

موضوع حمل و نقل زمینی از یک طرف به حمل بار و مسافر و از طرف دیگر به حمل و نقل شهری و برون شهری تقسیم می شود. این امر تا آنجا اهمیت یافته که در مواردی مثل سرویس مدارس با امنیت روانی خانواده ها پیوند خورده و حتی حسب ضرورت ها و اقتضائاتی به رفع نیاز برخی شهروندان تا مرز اجاره خودرو بدون راننده نیز تعمیم یافته که به امری معمول در روابط اجتماعی تبدیل شده است.

همچنین این صنعت امروزه در سطح وسیع تری در تأمین خدمات به سازمانهای دولتی و بخش خصوصی، و بهره گیری در مناسبت هایی از قبیل برگزاری سمینارها، اعزام هیأت های کارشناسی به محل اجرای قرار کارشناسی و نیز جابجایی مسافرین و بعضاً مراسم جشن و غیره کاربرد دارد، که سرویسهای متنوعی به متقاضیان خود ارائه می دهند. بعلاوه از زمان های بسیار دور، حمل و نقل بار نیز دارای اهمیت ویژه ای بوده که ابتدا به اختصار بدان پرداخته سپس مسائل حقوقی بخش حمل مسافر مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

قرارداد حمل‌ و نقل بار
این قرارداد، قراردادی است مشمول قانون تجارت که بین فردی با متصدی حمل‌ و نقل برای حمل اشیاء منعقد می‌گردد، بنابراین حمل و نقل پستی تابع مقررات خود می باشد. هم چنین بنگاه یا تشکیلاتی که مسئولیت حمل‌ونقل را بر عهده می‌گیرد باید مکانی را به این کار اختصاص دهد. بنابراین کسی که در خیابان یا وانت به حمل بار می‌پردازد متصدی حمل ‌و نقل محسوب نمی‌شود، و روابط طرفین آن تابع قانون مدنی در اجاره اشیاء است.

وظایف، تعهدات و مسئولیت های متصدی حمل و نقل حسب قانون حاکم بر قرارداد حمل تعیین می شود. با این وصف وظیفه اصلی متصدیان حمل و نقل، انتقال صحیح کالا بر اساس آدرس اعلامی صاحب بار از مبدأ تا مقصد در مدت حمل است. در غیر اینصورت متصدی مسئول خسارات وارده بر اشیاء در مدت مذکور است، مگر آنکه بتواند یکی از جهات معافیت از مسئولیت را، حسب قانون به اثبات برساند.

از طرف دیگر، تا پیش از ارسال کالا، صاحب بار حق باز پس گیری آن را دارد. اما اعمال حق فسخ از سوی متصدی حمل‌ونقل نباید به گونه ای باشد که باعث ورود ضرر به صاحب کالا باشد، و بعلاوه نباید کالاها را در میانه‌ راه رها نماید، بلکه باید عدم تمایل خود به اجرای ادامه‌ تعهدات را به مالک اطلاع دهد و تا زمان تحویل کالا به مالک، اقدامات لازم را جهت حفظ کالاها بعمل آورد.

البته گرچه مطابق قانون مدني مسئول حمل و نقل امين معرفي گرديده، كه در صورت تلف يا نقص يا عيب مال التجاره هيچ گونه مسئوليتي در برابر ارسال كننده ندارد, مگر در صورت تعدي و تفريط، اما در قانون تجارت اين فرض تغيير جهت داده است. بطوري كه متصدي حمل و نقل در صورت تلف، نقص و عيب مال التجاره مسئول خواهد بود، مگر آنكه ثابت كند تلف يا گم شدن، معلول قوه قاهره بوده است. بنابراین تعهد متصدی حمل ‌و نقل از جمله تعهدات به نتیجه می‌باشد؛ به این معنا که متصدی مسئول است که کالا را به ‌موقع و سالم به مقصد برساند و در صورت بروز هرگونه مشکل، بار اثبات عدم تقصیر با متصدی می‌باشد.

در خصوص مرور زمان در این گونه موارد باید یاد آور شد، دعوای خسارت علیه متصدی حمل و نقل باید ظرف مدت یک سال از تاریخ دریافت کالاهای معیوب، یا یکسال از تاریخی که کالا باید تسلیم می‌شد اما در ید متصدی حمل‌ونقل تلف شده، اقامه گردد. هم چنین فرد دریافت‌کننده‌ کالا در صورت وجود هرگونه عیب و نقصی در آن باید ظرف هشت روز پس از دریافت کالا نقص آن را، به متصدی بنگاه حمل و نقل اطلاع دهد. در صورت عدم رعایت مواعد هشت روزه و یکساله‌ مذکور حق اقامه‌ دعوای افراد مذکور ساقط می‌شود.

حقوق مسافر در سفرهای برون شهری
با توجه به گسترش روز افزون این بخش و از آنجاییکه ایمنی، برخورد مناسب اخلاقی و رعایت حقوق مسافر به تأکید مورد توجه مقررات جاری قرار گرفته و سازمانهای مختلفی را درگیر نموده، مهم ترین مسأله در سفرهای برون شهری صدور بلیط بعنوان قرارداد حمل فی مابین شرکت و مسافر است که بطور مستقیم توسط شرکت یا دفاتر فروش آن صادر می گردد و اعتبار آن برای سفر به مقصد و یا بازگشت مجدد به مبدأ می باشد. بنابراین به لحاظ برخورداری از حقوقی که ذیلاً به آنها اشاره خواهد شد لازم است تا پایان سفر نسبت به حفظ و نگهداری آن اهتمام شود.

الف : حقوق مسافرین
صدور بلیط توسط شرکت مسافربری و تسلیم آن به مسافرین با ذکر مشخصات طبق ضوابط و مقررات
اطلاع رسانی به مسافرین توسط شرکت مسافربری در زمان صدور بلیط از مسیر حرکت به نحو مقتضی
استرداد قیمت بلیط در صورت انصراف از سفر تحت شرایط مقرر، که تا یک ساعت قبل از حرکت ده در صد و بعد از آن پنجاه در صد از کل مبلغ بلیط کسر می گردد
تمدید بلیط مسافری قبل از انجام سفر بدون پرداخت هرگونه وجه اضافی
صدور بلیط رایگان برای اطفال کمتر از ۵ سال بدون اختصاص صندلی
سوار و پیاده نمودن مسافرین در پایانه های مسافربری، در صورت درخواست و رضایت مسافر
استفاده از مزایای بیمه ای در طول سفر
استرداد کل مبلغ بلیط در صورت تأخیر در جایگزین وسیله نقلیه حداکثر یک ساعت
جایگزینی وسیله نقلیه مناسب حسب ضرورت بدون دریافت هزینه اضافی در زمان تعیین شده
توقف وسایل نقلیه مسافربری در طول سفر جهت صرف غذا و انجام فرایض دینی در مکان و زمان مناسب
حمل توشه همراه مسافر به میزان ۲۰ کیلوگرم بصورت رایگان و بیش از آن با پرداخت هزینه های مربوطه ۵/۲درصد نرخ پایه بلیط برای هر کیلوگرم بار اضافی
عدم دریافت هرگونه وجهی غیر از وجه بلیط مسافری از مسافرین.

ب : خدمات عمومی داخل وسیله
رعایت اصول بهداشتی و نظافت وسیله نقلیه در طول سفر توسط شرکتهای مسافربری الزامی می باشد
استفاده از دستگاههای خنک کننده و گرم کننده (کولر و بخاری) در فصول مربوطه
رفتار مناسب با مسافرین در طول سفر توسط رانندگان و کمک رانندگان
عدم پخش نوار و فیلم های غیرمجاز در طول سفر
پذیرایی از مسافرین با مواد آشامیدنی سالم
الصاق برچسب توشه یا پلاک به وسائل همراه مسافرین.
حقوق مسافر در حمل و نقل درون شهری
بر اساس مقررات جاری مديريت حمل و نقل مسافر در شهر ها و حومه آنها به شهرداري سپرده شده تا بتواند به مديريت حمل و نقل مسافر و نظارت بر سامانه‌های حمل و نقل عمومی شهری اعم از انواع تاکسی، ون، مینی‌بوس و اتوبوس بپردازد. بر این اساس شرکت اتوبوسراني، تاکسيراني، پايانه‌ها و در صورت وجود قطار شهري در چارچوب مقررات و قوانين مربوطه، تحت مديريت شهرداري فعاليت مي کنند. بعلاوه اشخاص حقيقي فعال در حمل و نقل بايد صرفاً در قالب شرکت تعاوني يا خصوصي ساماندهي شده، به فعاليت ادامه دهند.

پرسش: الزام و تکلیف بیمه خودروهای ناوگان ترابری با کیست؟
پاسخ: در حال حاضر و از نظر قوانین فعلی بایستی کلیه خودروهای مورد استفاده توسط اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی، تحت پوشش کامل بیمه بدنه و ثالث بوده و تمامی خسارات احتمالی را به طور کامل پوشش دهند. بدیهی است در صورت بروز حادثه، شرکتهای بیمه موظف به پرداخت کلیه خسارات از جمله مابه التفاوت هزینه واقعی تعمیرات نیز می باشند.

پرسش: انواع خسارت های ناشی از تصادفات رانندگی چیست؟
پاسخ: در هر تصادف رانندگی یا دو وسیله نقلیه به هم برخورد می كنند و یا یك وسیله نقلیه به یك یا چند عابر پیاده برخورد می كند یا در برخی موارد در اثر برخورد وسیله نقلیه با ساختمان ها خسارات به بار می آید. بنابراین خسارات ناشی از تصادفات خسارات مالی به خودرو و ساختمان ها و خسارت جانی و بدنی شامل قتل و یا زخمی شدن افراد سرنشین خود رو یا عابران پیاده، می باشد.

پرسش: مسئول حوادث رانندگی چه کسانی هستند؟
پاسخ: گرچه طبق یك قاعده كلی در فرض تصادفات همواره تقصیر راکب مفروض است، لیکن اگر راننده ای كه دارای گواهینامه رانندگی مجاز باشد و وسیله نقلیه هم هیچ عیب و نقصی نداشته باشد و راننده با رعایت همه مقررات راهنمایی و رانندگی و با سرعت مطمئنه در حال رانندگی باشد، این راننده تقصیری مرتكب نشده است و مسوولیتی هم ندارد. لهذا تنها رانندگانی مسوول هستند كه یكی از مقررات فوق را رعایت نكنند.

پرسش: باتوجه به قانون بيمه اجبارى مسئوليت مدنى دارندگان وسايل نقليه موتورى زمينى، چنانچه راننده وسيله نقليه‏اى كه موجب ورود خسارت به غير شده، مالك آن وسيله نباشد، خسارت وارده از مالك وسيله نقليه قابل مطالبه است يا راننده آن؟
پاسخ: خسارات ناشى از اتومبيل بيمه شده لازم الاجراء است، و لذا چنانچه مالك به تكليف قانونى خود عمل کرده باشد و اتومبيل خود را بيمه نموده باشد، مسئول خسارات ناشى از اتومبيل مذكور نخواهد بود. لیکن اگر اتومبيل بيمه نشده باشد مسئول خسارت ناشى از اتومبيل مالك آن است و دعوى زيان ديده بطرفيت او قابليت استماع دارد، و در اين حالت چنانچه مالك به زيان ديده خسارت پرداخت كرده ليكن در اصل راننده اتومبيل مقصر بوده باشد، مالك از باب قاعده تسبيب و قانون مسئوليت مدنى، استحقاق رجوع به راننده متخلف را دارد.

پرسش: پیش نیازهای لازم جهت اجاره خودرو بدون راننده، چه می باشد؟
پاسخ: تقبل هزینه سوخت و سایر تعهدات قید شده در قرارداد
تقبل ودیعه جهت جریمه های مربوط به عبور و مرور که در صورت نداشتن جریمه مسترد میگردد.
تعیین حداکثر مسافت مجاز روزانه که معمولاً ۳۰۰ کیلومتر می باشد و در صورت طی کیلومتر اضافه به ازای هر ۵ کیلومتر مستأجر موظف به پرداخت ۱% از مبلغ اجاره روزانه می باشد
ارائه کپی کارت ملی و گواهینامه شخص در اختیار گیرنده خودرو

پرسش: آیا آژانس های کرایه خورو مکلف به رعایت نرخ مصوب می باشند؟
پاسخ: بطور قطع آنها مکلف به رعایت نرخ مصوب از سوی اتحادیه مربوط در هر شهرستان متناسب با طول مسیر می باشند. البته برای جلوگیری از تخلف آژانس ها، طرح نظارت و بازرسی با همکاری سازمان تعزیرات حکومتی و راهنمائی و رانندگی در کشور در حال اجراست و مردم می توانند از طریق مراجع مذکور، پیگیر شکایات خود باشند.

نمونه قرارداد اجاره وسیله نقلیه
این قرارداد در تاریخ فیمابین به شرکت.... به عنوان مستأجر (متعهد له ) از یک طرف و آقای..... / شرکت .....شماره شناسنامه / ثبت صادره از / ثبت شده در آگهی شماره روزنامه رسمی معرفی گردیده است و در این قرارداد، مؤجر (متعهد) نامیده می شود. طبق شرایط ذیل منعقد می گردد و طرفین ملزم به رعایت کلیه مفاد آن می باشند.
ماده ۱- موضوع قرارداد
عبارت است از تهیه و اعزام ......دستگاه اتومبیل / شماره شهربانی با راننده ذیصلاح / بدون راننده جهت انجام وظیفه مورد اجاره و تحت نظر و امر مستأجر.
ماده ۲- مدت قرارداد
مدت کل قرارداد روز / ماه از تاریخ الی تاریخ و طبق برنامه زمان بندی ذیل انجام خواهد شد:
ماده ۳-امور مالی و مبلغ قرارداد
الف : مبلغ کل : مبلغ کل قطعی / تقریبی موضوع قرارداد به حروف به عدد ریال و به شرح ذیل می باشد :
۱- نوع وسیله نقلیه : از قرار هر روز / ساعت کاری ریال
۲- راننده پایه ۱ از قرار هر روز / ساعت کاری ریال
۳- راننده پایه ۲ از قرار هر روز / ساعت کاری ریال
ب: پیش پرداخت : متعهد له قبول کرد مبلغ ریال به عنوان پیش پرداخت در قبال اخذ تضمین معتبر در اختیار متعهد قرار دهد.
ج : نحوه پرداخت: اسناد و صورت وضعیت های مربوط به هر قسمت از موضوع قرارداد در هر مرحله توسط متعهد ارائه و پس از تنظیم صورت جلسه لازم پس از کسر درصد بابت پیش پرداخت (در صورتی که چنین پرداختی صورت گرفته باشد ) و هرگونه کسور قانونی ظرف .... روز از تاریخ ارائه اسناد پرداخت می شود.
ماده ۴- تضمین حسن انجام کار
متعهد مبلغ ریال معادل در صد بهای قرارداد به صورت تضمین نامه بانکی / سفته به عنوان تضمین حسن انجام کار به متعهد له تحویل می دهد و در صورت انجام تعهدات از سوی متعهد حداکثر تا مدت روز پس از پایانقرارداد توسط متعهد ، تضمین مذکور مستردخواهد شد.
ماده ۵- کسور قانونی
پرداخت هر گونه عوارض و مالیات و بیمه و سایر حقوق دولتی به عهده متعهد می باشد.
ماده ۶- تأخیرات
متعهد موظف است موضوع تعهد را در زمان مقرر در ماده ۲ همین قرارداد انجام دهد و در صورت تأخیر متعهد له بابت هر روز / ساعت تاخیر معادل ......ریال از محل مطالبات و تضمین حسن انجام کار و سایر اموال متعهد رأساً وصول خواهد نمود. چنانچه مدت تاخیر از روز، ساعت تجاوز نماید، متعهد له مختار است قرارداد را فسخ و به هر نحوی که مقتضی بداند نسبت به انجام موضوع قرارداد اقدام نماید.
در این صورت اگر متعهد له متحمل خسارتی بشود ، خسارت مزبور را به تشخیص خود از محل تضمین حسن انجام کار و سایر مطالبات و اموال متعهد راساً وصول خواهد نمود.
ماده ۷- انتقال به غیر و عدم افشاء مفاد قرارداد
متعهد به هیچ وجه حق انتقال تمام یا قسمتی از موضوع قرارداد را بدون موافقت کتبی متعهد له به غیر نداشته و نیز بدون مجوز کتبی حق ندارد هیچ یک از مفاد قرارداد را در طول اجرا و پس از اتمام آن فاش نماید.
ماده ۸- تغییرات میزان کار
متعهد له می تواند با شرایط همین قرارداد تا حدود ۲۵ % موضوع معامله را کاهش یا افزایش دهد که در این صورت به همان میزان مدت قرارداد نیز تغییر خواهد کرد و در هر حال مراتب باید حداقل روز مانده به پایان مدت قرارداد به متعهد ابلاغ گردد.
ماده ۹- فورس ماژور (قوه قاهره)
در صورت بروز هر گونه حادثه که خارج از حیطه اقتدار متعهد برای انجام تعهد باشد ، متعهد باید بلافاصله مدارک مثبته خود را به متعهد له ارائه نماید تا در صورت قبول مشار الیه با توافق طرفین در خصوص مورد، اتخاذ تصمیم شود.
ماده ۱۰- تعهدات طرفین
۱-۱۰- متعهد اعلام نمود که دارای گواهینامه معتبر رانندگی پایه می باشد و نیز از صحت جسمی . روانی لازم برای رانندگی برخوردار می باشد.
۲-۱۰- متعهد اعلام نمود که وسیله نقلیه مورد استفاده را همیشه به موقع بررسی و در صورت بروز عیب و نقص تعمیر خواهد نمود و در هر حال خرابی وسیله نقلیه فورس ماژور محسوب نمی شود.
۳-۱۰- متعهد اعلام نمود مشمول اصل ۱۴۱ قانون اساسی و ممنوعیت مذکور در قانون منع مداخله کارکنان دولت در معاملات دولتی مصوب ۱۳۳۷/۱۰/۲۲ نمی باشد و تعهد نمود تا پایان انجام قرارداد به هیچ عنوان اشخاص مزبور را در موضوع قرارداد سهیم و ذینفع نکند و در صورتیکه خلاف آن محرز گردد، متعهد له حق دارد برابر ماده ۱۲ عمل نماید.
۴-۱۰- مسئولیت ناشی از تصادفات و حوادث در حین انجام موضوع قرارداد همگی برعهده متعهد بوده و متعهد له در برابر متعهد و اشخاص ثالث اعم از دولتی و یا غیر دولتی هیچ گونه مسئولیتی نخواهد داشت و خسارت ناشی از تصادفات اعم از آنکه متعهد مقصر باشد یا نباشد، در مورد خود وسیله نقلیه اش و نیز سر نشین ها و اشخاص و اموال و لوازم طرف مقابل همگی بر عهده متعهد است و متعهد له هیچ گونه مسئولیتی در این مورد ندارد .
۵-۱۰- چنانچه متعهد در حین انجام موضوع قرارداد مرتکب تخلف قانونی گردد ، شخصاً مسئول است و متعهد له هیچ گونه مسئولیتی از این حیث بر عهده ندارد.
۶-۱۰- متعهد موظف است وسیله نقلیه اش را بیمه دیه و حوادث و سر نشین بنماید.
ماده ۱۱- فسخ قرارداد :
عدم اجرای هر یک از موارد این قرارداد تخلف محسوب شده در این صورت متعهد له حق خواهد داشت ضمن فسخ قرارداد طبق ماده ۳ عمل نماید.
تبصره : در هر حال متعهد له می تواند در هر مرحله از انجام موضوع قرارداد با ....روز اعلام قبلی با صلاحدید خود قرارداد را به طور یک جانبه فسخ نماید و در این صورت متعهد حق هیچ گونه اعتراضی نداشته و امور مالی قرارداد بر اساس ماده ۳ قرارداد صورت خواهد گرفت.
ماده ۱۲- حل اختلاف :
در صورت بروز هر گونه اختلافی در اجرای قرارداد یا تعبیر و یا تفسیر آن، موضوع به داور مرضی الطرفین ارجاع می شود و نظر مرجع مذکور قطعی و برای طرفین لازم الاجراء می باشد. ضمناً متعهد موظف است تا رفع اختلاف ، تعهداتی را که به موجب قرارداد به عهده دارد انجام دهد والا متخلف محسوب و با وی طبق ماده ۱۲ رفتار خواهد شد.
ماده ۱۳- سایر شروط :
ماده ۱۴- اقامتگاه
اقامتگاه متعهد :...............................
اقامتگاه متعهد له :.............................
تبصره (۱) : طرفین قرارداد متعهد هستند در صورت تغییر آدرس حداکثر ظرف ده روز نشانی جدید خود را کتباً به اطلاع یکدیگر برسانند، در غیر این صورت کلیه مراسلات، آگهی ها و اخطار های قانونی به آدرس سابق نافذ و معتبر خواهد بود.
تبصره (۲): این قرارداد در ماده و تبصره و با حذف مواد در سه نسخه به اعتبار واحد تنظیم و مبادله گردید.
امضاءنماینده
متعهد (مؤجر)
امضاء نماینده متعهد له (مستأجر)

(۱۰) حقوق اجتماعی شهروندان در حمل و نقل شهری و برون شهری
از زمان های بسیار دور، صنعت حمل و نقل دارای اهمیت ویژه ای بوده و امروزه حسب ضرورت هایی و بر اساس نیازهای شهروندان در مواردی مانند سرویس مدارس با امنیت روانی خانواده ها گره خورده و بعضاً تا مرز اجاره خودرو بدون راننده نیز تعمیم یافته است. هم چنین این صنعت در سطح وسیع تری در عرضه خدمات به سازمانهای دولتی و بخش خصوصی، و بهره گیری در مناسبت های مختلف کاربرد یافته تا سرویس های متنوعی را به متقاضیان خود ارائه دهد.

رعايت چه نكاتي در آژانس مسافرتي لازم است؟
-بررسي در مورد اينكه آيا آژانس مورد نظر مجوز قانوني دارد و رسمي است يا به ثبت رسيده است يا خير؟
-عدم توجه به توصيه هاي غير قانوني آژانس در زمينه انتقال افراد به خارج از كشور و يا وعده هاي مربوط به مهاجرت
-بررسي حدود اختيارات و مسئوليت آژانس ها

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی نوشته شوند و یا غیر مرتبط با موضوع باشند منتشر نخواهند شد.