مباحث روز

حقوق ناشی از "بیمه بیکاری"

در جامعه اي كه بيكاري يكي از پديده هاي جدي اجتماعي و اقتصادي آن محسوب مي شود، جايگاه بيمه بيكاري بشدّت اهمیت دارد و توجه به آن مي تواند برخی از مسائل و مشكلاتي را كه بر زندگي خانوادگي و اجتماعي شخص بيكار تأثير گذار است، مهار كند. همچنین در شرایط رکود اقتصادی با کاهش فشار از طریق تأمین حداقل معیشت کارگران، امکان انعطاف پذیری با شرایط بازار بگونه ای فراهم خواهد شد که در نهایت از سقوط در ورطه مسائل جرم خیز خواهد کاست. اکنون بشرح ذیل به تبیین چگونگی پوشش بیمه بیکاری پرداخته خواهد شد.

ترکیب دارندگان حق بيمه بيكاری

بطور قطع يكي از عواملي كه موجب پائين آوردن قدرت خريد و مانع بهره مندی از يك زندگي متعارف مي باشد، بيكاري تعدادي از اعضاي جامعه است. در اين ارتباط آمارهاي اعلام شده چگونگي توزيع بيكاري در ميان اقشار مختلف اجتماعي بشرح ذيل است:

۵/۲۶ درصد بيكاران در گروه سني ۲۴ تا ۱۵ سال قراردارند. ۳/۹۶ درصد بيكاران با سواد هستند.۷/۳ درصد بيكاران بيسواد هستند. از ۳/۹۶ درصد با سوادان حدود ۱۵ درصد داراي تحصيلات عالي دانشگاهي هستند. نرخ بيكاري زنان ۲/۲۱ درصد است.

البته اين آمارها حاوي پيام هایی است که نياز به تجزيه و تحليل و برنامه ريزي دارد تا حتي الامكان از عوارض بيكاري كه همانا به سقوط کشاندن برخی از جوانان بعنوان نسل جوياي كار در چنگ اعتياد، و اسیری در دام صيادان جرائم سازمان یافته است، جلوگیری کند.

در هر حال لازم به گوشزد است که با توجه به شرايط موجود اقتصادي، نیروی مستعد کار همواره در معرض تهديد از دست دادن كاري كه بدان مشغول است، قرار دارد و عملاً‌ نمي تواند به فعاليت هايي مشغول شود كه براي دوره طولاني و يا دائمي از امتيازات آن بهره مند شود. لهذا پرسنل قراردادی بيش از هر قشر ديگري تابع شرايط روز فعاليت خويش هستند. بعلاوه، عمدتاً شبيه مستخدمين پيماني يا رسمي دولتي و يا بخش هاي عمومي مانند بانكها و شهرداريها، دفتر نشين و اداره اي نيستند تا پشت ميز بنشينند و به كلام يا قلم خود تكيه دهند. بلکه بايد فعاليت عيني و فيزيكي جاري باشد تا آن ها كارگر بمعني آنچه تا كنون تعريف شده قلمداد شوند.

گروه های مشمول بیمه بیکاری

در وضعيت فعلي در برخورد با مسئله بيمه بيكاري آنان به چند گروه تقسيم مي شوند:
- كارگراني كه در نهادهاي دولتي و عمومي كار مي كنند و با شركتي قرارداد بسته اند و بيمه نيز هستند.
- كارگراني كه دربخش خصوصي كار مي كنند و بيمه هستند.
- كارگراني كه قرارداد پيماني ( شبه رسمي) با نهادهاي دولتي بسته اند و بيمه هستند.
- كارگراني كه در بعضي از كارخانجات يا واحدهاي صنعتي داراي قرارداد دائم هستند.
- كارگراني كه چه در بخش دولتي و چه خصوصي داراي قرارداد فصلي، كار معين يا موقت مي باشند.
در هر پنج شكل مذكور ممكن است بيمه بيكاري آنان به سازمان تأمين اجتماعي توسط كارفرمايان پرداخته شده يا نشده باشد. بهمين لحاظ علیرغم بهره مندی از خدمات بيمه درماني در طول خدمت، در صورت بيكاري جايگاه آنان ارتباط مستقيم با نحوه پرداخت يا قصور در پرداخت حق بيمه بيكاري به سازمان تأمين اجتماعي دارد. گرچه سازمان مزبور در هر حال موظف به پرداخت حق بیمه بیکاری است، اما چنانچه از پشتوانه كمتري برخوردار باشد قادر به پوشش مطلوب نخواهد بود.

دومين نكته اي كه در این ارتباط لازم به گوشزد مي باشد اين است كه رویه جاري مقرر می دارد كارگران قراردادهاي دائم در صورتيكه در اثناء یا پایان قرارداد، بيكار شوند مشمول بيمه بيكاري مي شوند. اما كارگران فصلي يا داراي قرارداد موقت (که ماهیت کار آنان غیر دائمی است) صرفاً‌ در صورتيكه در حين كار اخراج شوند،‌ مي توانند از مزاياي بيمه بيكاري استفاده كنند. بنابراين در صورت پايان مدت قرارداد هاي موقت و حتي تمديد مجدد جهاتي براي بهره مندي از مزاياي مذكور وجود نداشته و لهذا نوع قراردادي كه بسته مي شود تأثير مستقيمي در چگونگي تحت پوشش يافتن آنها از بيمه بيكاري است. نتیجه اینکه با توجه به گسترش قراردادهای موقت، مسئله اي كه همواره نیروی کار از آن رنج مي برد اينكه چرا قراردادهاي آنها گرچه براي سالهاي متمادي تمديد شود، باز هم آنان كارگران موقت تلقي مي شوند.

یک- مقررات و شرايط جاري:

قانون بيمه بيكاري گروههاي ذيل را از شمول قانون استثناء می کند.
بازنشستگان و از كار افتادگان كلي
صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بيمه شدگان اختياري
اتباع خارجي
البته با توجه به اينكه بازنشستگان و از كار افتادگان و صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بيمه شدگان اختياري خود بخود از مفهوم و تعريف كارگر خارج مي باشند بهتر است در تعيين قلمرو بيمه بيكاري گفته شود: كليه كارگران مشمول قانون تأمين اجتماعي تابع قانون كار بجز اتباع خارجي، تحت پوشش قانون بيمه بيكاري قراردارند.
لیکن در حال حاضر، كارگر تحت پوشش بيمه بيكاري چنانچه بدون ميل و اراده خود بيكار شود مي تواند از مزاياي پيش بيني شده درقانون استفاده نمايد.
حق بيمه بيكاري ۳% مزد يا حقوق بيمه شده بوده و پرداخت آن بعهده كارفرماست و بسته به اينكه مدت اشتغال قبل از بيكاري او چه ميزاني باشد مدت پرداخت مقرري مربوط متفاوت و به هر حال داراي سقف معيني است. در اين گفتار بدواً‌ شرايط استحقاق مزاياي بيمه بيكاري و سپس ميزان مقرري و مدت آن مورد بحث قرار مي گيرد.

دو- شرايط استحقاق مزاياي بيمه بيكاري

امكان بهره مند شدن از مزاياي بيمه بيكاري مستلزم وجود شرايط ذيل است:
۱- كارگر بدون ميل و اراده بيكار شده و آماده به كار است، تشخيص بيكاري بدون ميل و اراده و تعيين تاريخ وقوع بيكاري بيمه شده بعهده واحد كار و امور اجتماعي محل مي باشد.
بنابراين چنانچه قصور يا تقصير كارگر درانجام كار يا وظايف محوله در مراجع حل اختلاف احراز شود چنين كارگري حق استفاده از مقرري بيمه بيكاري را نخواهد داشت.
درهمين ارتباط از سازمان تأمين اجتماعي پرسش و پاسخي به شرح ذيل به عمل آمده است:

سوال: بيمه شده اي بدليل قصور در انجام وظايف محوله از كار بر كنار و متقاضي دريافت مقرري بيمه بيكاري مي باشد آيا فرد مورد نظر محق به دريافت مقرري بيمه بيكاري مي باشد يا خير؟»
پاسخ: بيكار شدگاني كه وفق مقررات قانون كار و حسب آراء مراجع حل اختلاف مقرر در قانون مذكور به دليل قصور از انجام وظايف محوله توسط كارفرما اخراج مي گردند محق به دريافت مقرّري بيمه نخواهند بود. البته ضمن تطبيق پاسخ مزبور با مفاد قانون لازم است واحدهاي تأمين اجتماعي توجه نمايند كه تشخيص موضوع با واحد كار و اموراجتماعي محل خواهد بود و طبعاً‌ با معرفي از واحد كار و امور اجتماعي لازم است بيمه شده بيكار تحت پوشش قرار گيرد و لذا مرجع تشخيص چنين موضوعي سازمان تأمين اجتماعي نيست.

از طرف ديگر در مواردي كه اخراج موجه باشد ولي بدون ميل و اراده تلقي گردد، مثل مواردي كه بر اساس قانون كار اخراج موجه تشخيص مي گردد، بيمه شده مشمول دريافت مقرري بيمه بيكاري خواهد بود. بديهي است چنانچه حكم برگشت به كار كارگر صادر شود و كارگر بخواهد از اعاده به كار امتناع نمايد اين بيكاري با ميل و اراده تلقي و مشمول استفاده از مزاياي بيمه بيكاري نيست.

۲- بيمه شده بيكار قبل از بيكار شدن حداقل ۶ ماهه سابقه پرداخت حق بيمه بيكاري داشته باشد.

چنانچه بيكاري بوجود آمده ناشي از حوادث قهريه و غير مترقبه مثل سيل، زلزله، آتش سوزي و جنگ و از اين قبيل باشد ولي كارگر سابقه كار كمتر از شش ماه داشته و طبعاً‌ حق بيمه مقرر او در مدت كاركرد پرداخت شده باشد، با چنين كارگري مثل اشخاصي كه حق بيمه شش ماه پرداخته اند برخورد شده و مشمول دريافت مقرري بيمه بيكاري خواهند بود.

در رابطه با پرداخت حق بيمه همانطور كه قبلاً اشاره شد پرداخت آن بعهده كارفرماست، چنانچه كارفرما به وظيفه قانوني خود عمل ننمايد، اين موضوع رافع مسئوليت سازمان تأمين اجتماعي در برقراري مقرري بيمه بيكاري نخواهد بود و همينكه ثابت شود كارگر در كارگاه مشمول قانون كار شاغل بوده مشمول بيمه بيكاري است و سازمان تأمين اجتماعي نيز وظيفه خواهد داشت حق بيمه وصول نشده را وفق ماده ۵۰ قانون تأمين اجتماعي رأساً وصول نمايد.

نكته ديگري كه لازم به ذكر است اينكه ضرورت ندارد حداقل شش ماه حق بيمه مزبور از طرف همان كارگاهي كه بيكاري ناشي از آن است پرداخت شده باشد تا كارگر مشمول دريافت مقرري بيكاري باشد، بلكه جمع مدت پرداخت حق بيمه در كارگاههاي مختلف مبناي محاسبه مقرري مزبور است.

۳- بيمه شده مكلف است ظرف ۳۰ روز از تاريخ بيكاري با اعلام مراتب بيكاري به واحدهاي كار و امور اجتماعي آمادگي خود را براي اشتغال اطلاع دهد.

چنانچه ظرف مدت مزبور موضوع به اداره كار و امور اجتماعي محل منعكس و بيكاري كارگر بدون ميل و اراده تشخيص گرديد حتي اگر اين اعلام در اواخر مهلت مزبور باشد، پرداخت مقرري بيمه بيكاري از روز اول بيكاري او خواهد بود و در صورتي كه بنا به معاذير موجه كارگر نتواند در مهلت ياد شده مراتب را به واحد كار و اموراجتماعي اعلام نمايد، موضوع به هيأت حل اختلاف كارگر و كارفرما منعكس و چنانچه اين اعلام تا ۳ ماه از تاريخ بيكاري باشد، از طرف مرجع مزبور بررسي و با احراز عذر موجه بيمه شده بيكار به موجب رأي اصداري، موضوع از طرف اداره كار و اموراجتماعي به واحد تأمين اجتماعي مربوط منعكس و مقرري از روز اول بيكاري برقرار مي شود. با گذشت سه ماه از تاريخ بيكاري، مراجعه او به مراجع قانوني و سازماني تأمين اجتماعي ميسر نبوده و نمي تواند تحت پوشش مزاياي بيمه بيكاري قرارگيرد.

۴- بيمه شده بيكار مكلف است در دوره هاي كارآموزي و سواد آموزي كه توسط واحد كار و اموراجتماعي و نهضت سواد آموزي يا ساير واحدهاي ذيربط تعيين مي شود شركت نموده و هر دو ماه گواهي مربوطه را به واحد تأمين اجتماعي تسليم نمايد.
بديهي است در صورتي كه بيمه شده بيكار با سواد باشد موضوع سواد آموزي منتفي و صرفاً كارآموزي هاي ارائه شده شامل او خواهد بود.

سه- ميزان مقرري بيكاري

ميزان مقرري روزانه بيمه شده بيكار معادل ۵۵% مزد يا كارمزد بيمه شده مي باشد و چنانچه متأهل بوده و يا افراد تحت تكفل داشته باشد، براي هر نفر از افراد تحت تكفل تا چهار نفر،۱۰% حداقل دستمزد روزانه به دريافتي او افزوده مي شود به شرطي كه از ۸۰% متوسط مزد دريافتي او در زمان اشتغال بيشتر نباشد و به هر حال دريافتي مقرري بيمه بيكاري نبايد از حداقل دستمزد كارگر ساده كمتر باشد.
پس از اشتغال به كار مجدد بيمه شده بيكار، مقرري مزبور قطع مي شود ولي چنانچه با معرفي واحد كار و امور اجتماعي به كاري گمارده شود و مقرري آن كمتر از مقرري دريافتي از بيمه بيكاري باشد، با اعلام اين موضوع از واحد كار و امور اجتماعي به شعبه تأمين اجتماعي مربوط، ما به التفاوت آن توسط سازمان تأمين اجتماعي پرداخت مي شود.

چهار- مدت پرداخت مقرري بيكاري

مقرري بيكاري از روز اول بيكاري قابل پرداخت است و سقف زماني پرداخت براي مجردين تا ۳۶ ماه و براي متأهلين و متكلفين تا ۵۰ ماه از تاريخ بيكاري با توجه به سنوات پرداخت حق بيمه است.
در مورد افرادي كه داراي ۵۵ سال سن و بيشتر مي باشند، سقف زماني مزبور رعايت نشده و پرداخت مقرري بيمه بيكاري تا باز نشستگي آنان ادامه مي يابد.
چنانچه بيمه شده بيكار در اثناء استفاده از مقرري بيمه بيكاري به خدمت وظيفه اعزام شود يا زنداني گردد، چنانچه متأهل باشد مقرري بيمه بيكاري او قطع نمي شود ولي اگر مجرد باشد در اعزام به خدمت قطع شده و در مورد زنداني شدن درصورت مجرم شناخته شدن مقرري قطع و پس از رفع مانع و اعاده از خدمت يا آزادي، چنانچه بيكار باشد مشمول دريافت مقرري بيكاري مزبور خواهد شد.
اضافه مي نمايد چنانچه كارگر در چند نوبت مجزا از مقرري بيمه بيكاري استفاده نمايد، جمع مدت با احتساب دوره هاي قبلي ملاك بوده و مازاد بر سقف زماني قانوني پرداختي صورت نمي پذيرد، مضافاً مدت دريافت مقرري بيكاري جزء سوابق پرداخت حق بيمه از نظر بازنشستگي، از كار افتادگي و فوت محسوب مي گردد.

در پايان اين گفتار لازم به ذكر است که بهره مندي از مزاياي بيمه بيكاري علی الاصول نباید مختص بيمه شدگاني باشد كه كار مستمر و يا اصطلاحاً قرارداد كار غير موقت دارند، بلكه كارگراني هم كه دركارهاي مستمر قرارداد موقت دارند چه اينكه در اثناء كار بدون ميل و اراده بيكار شوند و يا در پايان قرارداد به كارشان خاتمه داده شود مشمول مزاياي بيمه بيكاري خواهند بود.

نمونه فرم درخواست برقراري مقرري بيمه بيكاري
وزارت كار و امور اجتماعي
اداره كل كار و امور اجتماعي شهرستان ......
۱- شماره سريال شناسنامه:
۲- شماره پرونده:
۳- تاريخ تشكيل پرونده:
۴- نام شعبه تأمين اجتماعي:
۵- نام و نام خانوادگي:
۶- شماره شناسنامه و محل صدور:
۷- تاريخ تولد:
۸- جنس: مرد ¨ زن ¨
۹- نام پدر:
۱۰- آخرين مدرك تحصيلي:
۱۱- وضعيت تأهل: مجرد ¨ متأهل ¨ متكفل ¨
۱۲- تعداد افراد تحت تكفل:
۱۳- شماره بيمه كارگر:
۱۴- نام كارگاه:
۱۵- نام شهرستان:
۱۶-آدرس منزل: تلفن:
۱۷-آدرس
كارگاه: تلفن:
۱۸- آخرين شغل قبل از بيكاري:
۱۹- سابقه كار در اين شغل: سال و ماه
۲۰- درجه مهارت:
۲۱- فعاليت اصلي كارگاه:
۲۲- علت بيكاري:
۲۳- سه نوع شغل كه به آن علاقمنديد و تجربه انجام آن را داريد به ترتيب اولويت نام ببريد:
الف- ب- ج-
۲۴- تاريخ و نوع بيكاري:
۲۵- دريافتي كارگر ظرف ۹۰ روز قبل از بيكاري:
روزانه: ريال، اضافه كاري: ريال،
ساير مزايا: ريال
۲۶- تاكنون از بيمه بيكاري استفاده كرده‌ايد؟ بلي ¨ خير ¨
در صورتي بلي بودن چند ماه؟
۲۷- سابقه كلي پرداخت بيمه:
با اطلاع از كليه وظايف و تكاليف مقرر در قانون بيمه بيكاري اعلام مي‌نمايم كه در حال حاضر هيچ شغلي نداشته و به مجرد رجوع به كار متعهد به اعلام آن به اداره كار و امور اجتماعي بوده و مكلف هستم كه به محلها يا مراجعي كه جهت اشتغال يا آموزش واحد كار و امور اجتماعي محل معرفي مي‌نمايد و در تاريخهاي تعيين شده جهت حضور و غياب به واحد كار و امور اجتماعي محل مراجعه نمايم.
تاريخ تنظيم دادخواست:
امضاء كارشناس بيمه بيكاري: امضاء متقاضي:

(۸) حقوق ناشی از "بیمه بیکاری"
در جامعه اي كه بيكاري يكي از پديده هاي جدي اجتماعي و اقتصادي آن محسوب مي شود، جايگاه بيمه بيكاري بشدّت اهمیت دارد و توجه به آن مي تواند برخی از مسائل و مشكلاتي را كه بر زندگي خانوادگي و اجتماعي شخص بيكار تأثير گذار است، مهار كند. همچنین در شرایط رکود اقتصادی با کاهش فشار از طریق تأمین حداقل معیشت کارگران، امکان انعطاف پذیری با شرایط بازار بگونه ای فراهم خواهد شد که در نهایت از سقوط در ورطه مسائل جرم خیز خواهد کاست. در این بروشور به تبیین چگونگی پوشش بیمه بیکاری، پرداخته شده است.

میانگین امتیاز داده شده: +

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی نوشته شوند و یا غیر مرتبط با موضوع باشند منتشر نخواهند شد.